تعریف پدیده هواشناسی النینو

پدیده النینو

رویداد ال نینو / نوسان جنوبی یکی از مهمترین و شاخص ترین رویداد هایی است که منجر به ظهور نا بهنجاری های بزرگ آب و هوایی در بسیاری از نقاط جهان می شود . هواشناسان و اقیانوس شناسان جهان در سالهای اخیر مطالعات زیاد و دقیقی در مورد مکانیزم ایجاد ال نینو و تاثیرات متقابل جو و اقیانوس انجام داده اند ، بویژه مطالعات گسترده ای در ارتباط با ناموزونی دما در سطح دریا و نوسانات فشار جو در سالهایی که ال نینو رخ می دهد انجام گرفته است ، مجموعه این تغییرات را بنام نوسانات جنوبی می نامند که با کلمه اختصاری ENSO (ElNino Southern Oscillation )یعنی ترکیبی از دو کلمه ال نینو و نوسانات جنوبی است بکار می رود . برای نخستین بار واکر (1932) و بلیس (1937) بر وجود نوسانی در فشار سطح و در مقیاس جهانی اشاره کردند و آن را نوسان جنوبی SO نامیدند . بدین سان SOیک الگوی ارتباط از راه دور جهانی در اتمسفر است و به دلیل تمیز آن از سایر الگوهای ارتباط از راه دور ( بویژه نوسانات اطلس شمالی و آرام شمالی ) جنوبی نامیده شده است . مراکز عمل SO توسط یک گردش مداری شرق به غرب در امتداد صفحه استوا همراه با صعود هوا در غرب اقیانوس آرام و نزول هوا در شرق اقیانوس آرام به یکدیگر مربوط می شود و به این ترتیب گردش شکل می گیرد که توسط بژرگنس (1969) گردش واکر نامیده شد . ال نینو مولفه اقیانوسی ENSO می باشد و با دگرگونیهای بزرگ در دماهای سطح دریا در منطقه آرام حاره ای پدیدار می گردد .

مشخصات ال نینو :

در طول پدیده ال نینو باد ها در استوا بر روی اقیانوس از غرب به شرق می وزند . این بادها در سطح آب اقیانوس جابجا شده و آبهای گرم سطح اقیانوس را که بوسیله خورشید در مناطق گرمسیری حرارت دیده اند ، به سواحل غربی شمال و جنوب قاره آمریکا می آورد . به دنبال آبهای گرم ، بارندگی نیز به سمت مشرق متمایل می شود ، به همراه سیل در پرو و خشکسالی در اندونزی و استرالیا . نشانه کلیدی ال نینو ، افزایش دمای غیر عادی در امتداد و هر دو طرف خط استوا در اقیانوس آرام مرکزی و شرقی است . این جریان هر چند سال یکبار با یک گرمایش عظیم و غیر معمول همراه می شود . بطوری که در این حال دماهای سطح دریا حداقل برای چند ماه پیاپی در 3 تا 5 محل ساحلی بالای حد نرمال می رود . و در پی آن دمای سطح دریا برای یک سال و یا حتی بیشتر بصورت غیر عادی باقی می ماند و برای برگشت به شرایط عادی منطقه ، حداقل تا ژانویه یا مارس آینده زمان لازم است .

 ال نینو اصولاً تغییراتی در موقعیت تندبادها بوجود آورده و موجب پدید آمدن رفتارهای آب و هوایی غیر معمول در کره زمین می گردد . تغییرات در تند بادها که توسط ENSO صورت می گیرد بر آب و هوا نه تنها در شمال و جنوب قاره آمریکا بلکه در نقاط دوردستی همچون آفریقا و نواحی جنوبگان تاثیر می گذارد .

 در حالت عادی آب و هوای نواحی گرمسیری منطقه غرب دارای دمای بیشتر از 10 درجه سانتیگراد نسبت به سواحل شرق پرو و اکوادور می باشد . فشار هوا در بالای آب های گرم کاملاً پایین است . هوای مرطوب برخاسته از منطقه باعث تشکیل ابر های سنگین و بارانهای شدیدی مشابه بارانهای جنوب شرق آسیا ، گینه نو و شمال استرالیا می شود. که نهایتاًمنجر به افزایش بارندگی در مناطق جنوبی آمریکا و پرو و خشکسالی در قسمت غربی اقیانوس آرام که استرالیا و کشور های مجاور را نیز تحت تاثیر قرار می دهد ، می گردد . در طی یک رویداد ال نینو نابهنجاری های دمای سطح دریا ، سطحی به وسعت 5 میلیون کیلومتر مربع را در طی مراحل انتقال تا تکامل پوشش می دهد .

(تجمع اب های گرمتر از نرمال در شرق اقیانوس آرام)

دلایل وقوع ال نینو :

گردش واکر : این گردش یک گردش اتمسفری ، در صفحه ای عمود بر استوا می باشد که با صعود هوا در غرب آرام استوایی و نزول هوا در شرق آرام استوایی شکل می گیرد و همراه با آن بادهای سطحی شرقی و بادهای غربی فوقانی به موازات استوا در سطح وسیعی از حوضه آرام استوایی ایجاد می شود . در واقع گردش واکر اتمسفر ، به گرادیان دمای سطح دریا در طول استوا ، میان دماهای بالا در غرب آرام استوایی و دماهای پایین در شرق آرام استوایی می باشد و قویاً در ارتباط با رویداد ENSO است .

حال این گرادیان دما در سطح دریا چگونه شکل می گیرد ؟

 در شرایط عادی منطقه ، در غرب آرام حاره ای به واسطه بادهای تجارتی جنوب شرقی نسبتاً آرام ، گرایش حاصل از تشعشع خورشیدی موجب گرم شدن آبهای اقیانوس می شود . 

به طور همزمان بادهای تجارتی جنوب شرقی موجب فرا رفت آبهای گرم به سمت غرب می شوند . بنابراین در غرب آرام حاره ای یک انباشتگی از آبهای با دما های بالا بوجود می آید و تراز دریا در این منطقه بالا است . حال به دلیل تنش باد شرقی در آرام استوایی حرکتی به سمت قطب در لایه اکمن اقیانوسی ایجاد می شود و در پی آن به دلیل پیوستگی ، فراجهندگی آب سرد در نواحی مرکزی و شرقی آرام استوایی به وجود می آید که این علتی بر وجود زبانه آب خنک در نواحـــــی مــرکزی و شرقی آرام استوایی می باشد . بدین ترتیب در شرایط عادی منطقه ، در غرب آرام استوایی آبهای سطحی با دماهای بالا و در مرکز و شرق آرام استوایی ، زبانه ای از آبهای سطحی با دماهای پایین وجود دارد . حال در نواحی استوایی توزیع فعالیتهای همرفتی قوی در اتمسفر به میزان زیادی به همگرایی بادهای تجارتی و دمای سطح دریا بستگی دارد به طوری که منطقه همگرایی درون حاره ای (ITCZ – Inter Tropical Convergence Zone) و منطقه همگرایی آرام جنوبی (SPCZ – South Pacific Convergence Zone) بر روی مناطقی واقع شده اند که دارای آب های سطحی با دمای بالاتر از 27 درجه سانتیگراد می باشند . بنابراین در غرب آرام استوایی توسط بادهای تجارتی همگرایی و در نتیجه صعود هوای گرم و مرطوب اتفاق می افتد و به دنبال آن در اثر فعالیتهای همرفتی و بارندگی ، گرمای نهان به طور گسترده ای در اتمسفر فوقانی آزاد می شود و در این حال زمینه ای مساعد جهت یک شارش برگشتی به سمت شرق و به موازات استوا در اتمسفر فوقانی پدید می آید و در پی آن هوای خشک در شرق آرام استوایی نزول می کند . بنابراین در شرق آرام استوایی ناحیه پر فشار سطحی و در غرب آرام استوایی ناحیه کم فشار سطحی شکل میگیرد و به دلیل گرادیان فشار به وجود آمده ، حرکتی از شرق به غرب در سطح و موازات استوا ایجاد شده و بدین سان گردش واکر که حاصل گرمایش آدیاباتیک در نواحی استوایی است شکل می گیرد . همراه با بادهای تجاری جنوب شرقی قوی، گردش واکر شدت می یابد اما قدرت گردش واکر با دمای سطح دریا در شرق آرام استوایی نیز در ارتباط است به این ترتیب زمانی که دماهای سطحی دریا در شرق آرام استوایی پایین تر از حد نرمال است (شرایط عکس ال نینو که لانینا نام گرفته است ) بادهای تجاری و گردش واکر در قویترین وضعیت خود قرار دارند . تحت این شرایط ، شرق استرالیا ، اندونزی و هندوستان از هوایی مرطوب و باران زا برخوردارند و شرق آرام استوایی هوای خشک حاکم است واین شرایط عادی منطقه می باشد . اما زمان وقوع رویداد ENSO یعنی شرایط غیر عادی منطقه ، زمانی است که گردش واکر ضعیف شده و به دنبال آن هوای خشک و کم باران حاکم می شود .

راههای مشاهده ، ثبت و اندزه گیری :

نوسان جنوبی یک رفتار الاکلنگی در تودة اتمسفری است که مستلزم تبادل هوا میان دو نیمکره شرقی و غربی بوده و در عرضهای جغرافیایی حاره ای و جنب حاره ای متمرکز می باشد . مراکز عمل آن اطراف اندونزی و شرق آرام جنوبی در بخش حاره ای است . زمانی که فشارهای سطح در شرق آرام جنوبی حاره ای (تاهیتی در 17 درجه جنوبی و 150 درجه غربی ) بالای نرمال است در بیشتر نواحی غرب آرام جنوب حاره ای (داروین در 12 درجه جنوبی و 130 درجه شرقی ) فشارهای سطح زیر حد نرمال است، که این فاز سرد نوسان جنوبی نام گرفته و با پدیده لانینا (عکس ال نینو ) همراه است . در این حالت دماهای سطح دریا در شرق آرام جنوبی حاره ای پائین تر از نرمال است و بادهای تجارتی و گردش واکر در قویترین وضعیت خود قرار دارند . اما زمانی که فشارهای سطح در شرق آرام جنوبی حاره ای پائین تر از نرمال است در اکثر نواحی غرب آرام جنوبی حاره ای فشار های سطح بالاتر از نرمال است و این شرایط فاز گرم نوسان جنوبی نام گرفته و در اکثر مواقع با پدیده ال نینو همراه است . با اندازه گیری فشارهای سطح در حوزة آرام جنوبی حاره ای یک شاخص اتمسفری (Southern Oscillation Index-SOI) برای نوسان جنوبی به صورت زیر تعریف شده است :

 اگر فشار تاهیتی منهای فشار داروین عددی مثبت شود شرایط غیر ال نینو است و اگر فشار تاهیتی منهای فشار داروین عددی منفی شود شرایط ال نینو برقرار است .

به طور کلی مدارکی قوی وجود دارد دال بر اینکه یک گرمایش کلی در اتمسفر جهانی در حدود چند ماه بعد از یک رویداد قوی ال نینو به وجود می آید . بر این اساس پروفسور ویرتکی از دانشگاه هاوایی در سال 1985 پیشنهاد نمود که مقیاس زمانی برای وقوع رویداد ال نینو بایستی با محاسبه زمان لازم برای اندوختن آب گرم در مناطق حاره ای جهت شارژ سیستم تعیین شود زیرا به هنگام ظهور ال نینو حرارتی شارژ شده به سمت عرض های جغرافیایی بالا و نیز به داخل اتمسفر آزاد می شود . در طول مرحله تکامل ، یک پریشیدگی به شکل منبع حرارتی در غرب آرام استوایی ایجاد می شود و این منبع حرارتی یک سلسله رویدادهایی را ایجاد می نماید و سرانجام شرایط غیر ال نینو در منطقه حاکم می شود .

 برای گرد آوری داده های لازم NOAA از یک شبکه چند شناوری استفاده می کنند که دما و جریان ها و بادهای خطوط استوایی را اندازه گیری می کند . این شناورها به طور روزانه داده میفرستند که بلافاصله در دسترس محققان و پیش بینی کنندگان در سراسر دنیا قرار می گیرد .

در اقیانوس آرام استوایی ، ال نینو به روشهای مختلفی هم چون ماهواره ها ، شناورهای متصل به لنگر گاه ها ، تجزیه و تحلیل سطح دریا و XBT ها ردیابی می شود . بسیاری از این سیستمهای بررسی اقیانوس جزیی از برنامه «اقیانوسهای گرمسیری ـ اتمسفر جهانی » بوده اند و هم اکنون در طرح « سیستم بررسی ENSO » به کار گرفته شده اند .

تاثیرات پدید النینو 

 در زمان وقوع پديده ال نينو رودباد جنب حاره درنيمكره شمالي به عرض هاي پائين تري منتقل شده و در واقع جانب شمالي سلول هدلي درموقعيتي نزديكتر به استوا قرار مي گيرد.در چنين حالتي پر فشارهاي جنب حاره اي در منطقه خاور ميانه به عرض هاي پائين تري جابجا شده و امكان نفوذ موج بادهاي غربي را دردوره سرد به منطقه مديترانه و درياي سرخ افزايش مي دهند، نتيجه اين فرآيندها افزايش بارش زمستاني ايران و بطور كل خاور ميانه در سال هاي ال نينو خواهد بود.

سيل هاي بزرگ در طي النينو در مناطقي همچون پرو، شمال بوليوي و شيلي، سواحل شمالي آفريقا و مديترانه شرقي، ايران و افغانستان.​

تقريباً تمامي تحقيقات انجام شده در ايران نيز رخداد ال نينو را با افزايش بارش هاي فراگير در دوره سرد سال مرتبط مي دانند

نتايج پژوهشگران در خاورميانه نيز ارتباط پديده انسو را با ناهنجاري هاي بارش بر روي منطقه نشان مي دهد، بطوريكه سال هاي ال نينوي قوي با افزايش بارش زمستاني همراه بوده، همين پژوهش، نيز ارتباط پديده انسو را با ناهنجاري هاي بارش بر روي منطقه نشان مي دهد، بطوريكه سال هاي ال نينوي قوي با افزايش بارش زمستاني همراه بوده در عين حال جديدترين خشكسالي ايران و جنوب غرب آسيا (خشكسالي ٢٠٠١ – 1998) با يكي از طولاني ترين و قويترين لانيناهاي نيم قرن اخير مرتبط دانسته شده و در واقع فاز سرد انسو علت اصلي خشكسالي اخير معرفي گرديده است.

در مناطق مونسوني همچون هند، مدت زيادي است كه نقش ال نينو بر ميزان بارش تابستاني مورد مطالعه قرار گرفته است، با توجه به نتايج بدست آمده مي توان گفت منطقه هند در طول سال هاي ال نينوي قوي كاهش بارش تابستاني قابل ملاحظه اي را نشان مي دهد. فعاليت سيكلون هاي حاره اي نيز از فازهاي گرم و سرد انسو تبعيت مي كند. در كل، فازهاي گرم با افزايش تعداد طوفان هاي حاره اي و هاريكن ها در اقيانوس آرام شرقي و كاهش تعداد آنها در خليج مكزيك و درياي كارائيب همراه است.

در عين حال در سال هاي ال نينو مناطق مركزي و غربي اروپا در طول فصل زمستان بارش هاي بيشتر از نرمال دريافت مي كنند كه با كاهش ميزان فشار هوا در اين منطقه همراه مي باشد. در حاليكه اروپاي شمالي در چنين سالهايي از بارش هاي كمتري برخوردار خواهد بود، از طرفي پوشش برف در مناطقي چون شرق قفقاز – حوضه غربي وشرقي درياي خزر و آسياي مركزي بيشتر ازشرايط نرمال خواهد بود. در واقع مسير سيكلون ها در منطقه شرق اقيانوس اطلس و اروپا به عرض هاي جنوبي تري جابجا مي شود

منبع : http://www.hupaa.com

havagerash.ir

گفتگو کنید

19 نظر

  1. سلام بر استاد علی صبوری.داداش با توجه به این پست نظر شخصی خودتون درمورد دما و بارش امسال چیه؟مخصوصا آبان و آذرماه
    ——–(علی صبوری)
    سلام عزیز
    بارش تا اواسط آذر فرا تر از نرماله
    دما هم در اکثر نقاط نرمال کمی متمایل به کمتر از نرم مخصوصا شمال غرب

    1. برادر عزیز آقای صبوری سلام
      نظرتون در مورد هرمزگان چیه خصوصا شهرستان بندرخمیر
      ——–(علی صبوری)
      پیش بینی فصلی؟؟

  2. ببخشید علی جان تا اواسط آذر فقط! ؟بعد از اون زیر نرمال؟ خصوصا در مورد غرب کشو ر میخام بدونم
    ———–(علی صبوری)
    حالا فعلا تا اواسط اذر رو داشته باش حالشو ببر
    مشخص نیست داداش امسال النینو قوی داریم هر اتفاقی ممکنه بیوفته

  3. سلام بر همگی .
    این الناز نه بابا این النینو خانوم از جون ما چی میخواد ؟
    علی پسرم اصلا بهش حس خوبی ندارم ?

    ما فقط برف و بارون میخواییم فقط همین خخخخ
    به این الی ملی محل ندید بساطشو جمع کنه بره هاهاهاها
    ++++
    سلام دوباره به همه دوستان .
    رعععد بزرگ این روزا وقت نداره که همه پستها رو بخونه .
    علی قربون علمت بی زحمت بگو چه روزی در تهران بارندگی داریم من برم بیفتم دنبال زندگی ⚡☁
    ————(علی صبوری)
    همین الی ملی خیلی خوبهه
    ایشالا اگه خدا بخواد آخر هفته 7- 8 آبان

  4. سلام آقا صبوری اندیمشک و شمال خوزستان هم شامل این بارشهای شدید میشن؟
    ———-(علی صبوری)
    بله 100 در صد
    شمال خوزستان بارشش عالیه ، سنگین

  5. سلام
    سامانه ی این هفته از کی وارد خوزستان و شهر اهواز میشه و تا کی فعال خواهد بود با توجه به اینکه به نظر میرسه اولین سامانه ی قوی مدیترانه برای کشور باشه یه سوال دیگه داشتم به نظرتون میزان بارش شهر اهواز در آبان احتمالا چقدر خواهد بود .
    ———(علی صبوری)
    سلام ایشالا از چهارشنبه پنج شنبه
    بارش اهوازم خوبه

  6. سلام آقاي صبوري عزيز،ممنون از مطالب مفيدتون،خواستم نظرتون رو در مورد موج هفته بعد براي استان كردستان مخصوصا شهر سنندج بدونم،يه كم سردرگم شدم،چون مثلا هواشناسي كردستان پيش بيني يه بارندگي مناسب رو داده ولي اكواودر پراكنده پيش بيني كرده ،ممنون ميشم نظره شمارو بدونم
    ———-(علی صبوری)
    سلام خواهش میکنم
    سنندج بارشش شدیده 40 -50 م م شایدم بیشتر از سه شنبه تا جمعه
    سوالات رو از کارشناس مناطق شمال غربی آقای مشاریان بپرسید

  7. سلام..میخواستم ببینم روز یکشنبه و دوشنبه 3 و 4ابان هوای قم چطور هست؟اخه ما نذری داریم..ممنون
    ——–(علی صبوری)
    سلام عزیز
    صاف و گرم

  8. رعد بزرگ این الی و نلی جونو پسندید و لایک کرد.

    اگه صبور خان بپسنده منم چشم بسته قبولش دارم . ولی این رعععععد بمیره اسمشو عوض کنید .

    تازه دارم میفهمم که واژه ها و کلمات میتونه توی دل رعععد رعب و وحشت بندازه خخخخ اصلا ازین واژه های خارجکی دل خوشی ندارم . ?

    میگم نکنه دخترای خوبم که از توفانو رعد و برق هراس داشتند با دیدن اسم من هول و ولا توی دلشون بیفته ؟؟؟؟؟

    شیطونه میگه اسممو عوض کنم بذارم آفتاب هاهاها نظر شما چیه صبرعلی خان خخخ؟

    ×××××××
    به امید پاییزی پر باران و زمستانی برفآلو ?

  9. با عرض سلام خدمت آقاي صبوري ،
    ميخواستم بدونم بارشهاي جنوب شرق از كي شروع و شدت انها تا چه اندازه هست ؟ و سوال ديگه اينگه تهران در اين بازه زماني بارشهاش رو به چه اندازه تخمين ميزني ،
    با تشكر از شما ؟
    ————(علی صبوری)
    سلام عزیز
    فعلا مشخص نیست
    بارشای آخر هفته تهرانم خوبه فعلا 10 – 15 م م برای مهراباد دوشنبه شب بازم بپرسید نظر قطعیمو بگم
    احتمال زیاد بیشتر میشه انشاالله

  10. سلام و عرض خسته نباشید.
    من یک سوالی داشتم که من باتوجه به اینکه پیش بینی های 10 روز دیگر رو دیدم که در اواخر این هفته هوا سرد می شه.به نظرتون ممکنه در آبان ماه و یا آذر ماه بارش برف رو برای تهران داشته باشیم؟.
    ———(علی صبوری)
    سلام عزیز
    سلامت باشید
    بله نوار شمالی شهر شانس برفی شدن رو داره البته از اواسط ابان به بعد

  11. سلام و خسته نباشید به همه تهران ودری ها .با نظر رعد موافقم.منم به این النینو حس خوبی ندارم.یعنی یه طوری ازش حرف میزنن آدم می ترسه. انگار قراره اتفاقات بدی بیفته.ولی رعد عزیز موج شما کاملا مثبته.ما با شما انرژی و روحیه میگیریم نمیترسیم. بارش و رعد وبرق به خودی خود ترس نداره بس که اتفاقات بد اینجا همراه داره آدم میترسه.حالا واقعا آقای صبوری با این النینو اتفاقات بد میفته .من که آخرش نفهمیدم این پدیده خوبی است یا بد. ?

  12. سلام
    مثل اینکه به نظره می رسه هر روز بارش های استان خوزستان کم و کمتر میشه به نظرتون بالاخره کی بارش مناسبی را در شهر اهواز شاهد خواهیم بود .
    ———-(علی صبوری)
    سلام
    پنجشنبه جمعه اهواز بارش خوبی داره انشاالله

  13. سلام جناب رضایی عزیز بارندگی جنوب استان مرکزی در 7و8 آبان حدودا چند میلیمتر است؟
    ———-(علی صبوری)
    برای سوال از جناب رضایی در پست هایی که با نام ایشون منتشر شدن سوال بفرمایید

  14. سلام به همگی دوستان
    من یک سوالی دارم…به نظرتون احتمال داره به خاطر آل نینو امسال هر اتفاقی بیفته؟ینی بر عکس پیش بینی ها، یخبندان و سرمای شدید و برف همراش باشه یا حتما به علت آلنیو خشکسالی و گرمی هوا و.. رخ بده؟ممنون میشم توضیح بدید!
    ——–(علی صبوری)
    برای خاورمیانه سرما و یخبندان موقت احتمالش هست اما طولانی و بلندمت مثل سال 86 خیر

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ معادله‌ی امنیتی را در کادر بنویسید. *